วิเคราะห์: ผลพวงที่ไม่มีใครพูดถึง — สงครามอิหร่านกำลังทำให้รัสเซียร่ำรวยมหาศาล

สงครามอิหร่านกดดันอุปทานน้ำมันโลก ดันราคาพุ่งกลับสู่ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล สร้างปัญหาให้เศรษฐกิจทั่วโลก แต่ทีมวิเคราะห์ทันข่าวลงทุนมองว่ามีอีกมิติหนึ่งที่แทบไม่มีใครพูดถึง นั่นคือสงครามครั้งนี้กำลังสร้างรายได้มหาศาลให้ รัสเซีย และ อิหร่าน ผู้เล่นที่ควรจะถูกกดดันจากมาตรการคว่ำบาตรของตะวันตก

สหรัฐฯ ยอมผ่อนคว่ำบาตร — เพราะโลกขาดน้ำมัน

เพื่อสกัดไม่ให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงกว่านี้ สหรัฐฯ ตัดสินใจ ผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร ทั้งรัสเซียและอิหร่าน ไม่ใช่แบบถาวร แต่เป็นการออก [waiver] ชั่วคราว อนุญาตให้น้ำมันที่บรรทุกอยู่บนเรือแล้วสามารถขายเข้าสู่ตลาดได้อย่างถูกกฎหมาย มีน้ำมันรัสเซียและอิหร่านหลายล้านบาร์เรลลอยอยู่กลางทะเล และตอนนี้สหรัฐฯ เปิดไฟเขียวให้ขายได้ โดยสหรัฐฯ ออก [waiver] สำหรับน้ำมันรัสเซียถึง 2 ครั้ง ภายในเดือนมีนาคมเดือนเดียว

ทันข่าวลงทุนมองว่านี่คือสถานการณ์ที่ขัดแย้งในตัวเองอย่างสุดขั้ว สงครามยูเครนยังไม่จบ ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงทางการเมือง แต่สหรัฐฯ กลับปล่อยให้น้ำมันรัสเซียไหลกลับเข้าสู่ระบบ ยิ่งไปกว่านั้น ในขณะเดียวกันที่สหรัฐฯ กำลังโจมตีอิหร่านทางทหาร กลับอนุญาตให้น้ำมันอิหร่านที่อยู่กลางทะเลขายได้ มือหนึ่งทิ้งระเบิด อีกมือหนึ่งเปิดทางให้ขายน้ำมัน

ฟังดูไม่สมเหตุสมผลทางการเมือง แต่ทางเศรษฐกิจมันบอกทุกอย่าง — เศรษฐกิจโลกอยู่ไม่ได้โดยไม่มีน้ำมันเหล่านี้

จากส่วนลด 30% สู่ [premium] — การพลิกกลับครั้งประวัติศาสตร์

ตลอด 4 ปีที่ผ่านมา รัสเซียถูกบังคับให้ขายน้ำมันในราคาต่ำกว่าตลาดโลก 20-30% เพราะผู้ซื้อต้องแบกรับความเสี่ยงจากมาตรการคว่ำบาตร ทั้งความเสี่ยงด้านการชำระเงิน ด้านประกันภัย และด้านกฎหมาย รัสเซียจึงต้อง \"จ่ายส่วนลด\" เพื่อจูงใจผู้ซื้อ

แต่ตอนนี้ทุกอย่างกลับตาลปัตร อินเดีย ตกลงซื้อน้ำมันรัสเซียราว 60 ล้านบาร์เรล สำหรับส่งมอบเดือนเมษายน และแทนที่จะได้ส่วนลด กลับต้อง จ่ายแพงกว่าราคา [Brent] ราว 5-10 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

ลองคิดดูว่ามันเปลี่ยนไปมากแค่ไหน จากเดิมขายต่ำกว่า [Brent] ราว 30 ดอลลาร์ ตอนนี้ขายแพงกว่า [Brent] ถึง 15 ดอลลาร์ เป็น [swing] กว่า 45 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์

เหตุผลง่ายมาก น้ำมันรัสเซียพร้อมส่งทันที ลอยอยู่กลางทะเลแล้ว ไม่ต้องรอผลิต ไม่ต้องรอบรรจุ ไม่ต้องรอ 4-6 สัปดาห์ ผู้ซื้ออย่างอินเดียต้องการน้ำมัน ตอนนี้ และยินดีจ่ายแพงเพื่อให้ได้

ตัวเลขรายได้ — หลายพันล้านดอลลาร์จากดีลเดียว

ทันข่าวลงทุนลองคำนวณตัวเลขคร่าวๆ สมมติราคาน้ำมัน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล บวก [premium] 5 ดอลลาร์ เป็น 105 ดอลลาร์ คูณ 60 ล้านบาร์เรล รัสเซียจะได้รับเงินราว 6 พันล้านดอลลาร์ (ราว 2 แสนล้านบาท) จากดีลเดียว หาก [premium] อยู่ที่ 10-15 ดอลลาร์ ตัวเลขจะขยับขึ้นเป็นราว 7 พันล้านดอลลาร์

ฝั่ง อิหร่าน ก็เช่นกัน อินเดียซื้อน้ำมันอิหร่านราว 5 ล้านบาร์เรล ในราคาสูงกว่า [Brent] ราว 6-8 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล คิดเป็นรายได้ราว 530 ล้านดอลลาร์ (ราว 1.7 หมื่นล้านบาท) จากดีลเดียว สำหรับประเทศที่ไม่สามารถขายน้ำมันได้อย่างเสรีมาเกือบ 50 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 นี่คือการกลับมาอย่างยิ่งใหญ่ และไม่ใช่แค่กลับมาขายได้ แต่ ขายได้ในราคา [premium]

สำหรับรัสเซีย — ผลลัพธ์ที่สมบูรณ์แบบ

ทันข่าวลงทุนประเมินว่าจากมุมมองของรัสเซีย สถานการณ์นี้เกือบจะสมบูรณ์แบบ รัสเซียไม่ได้เข้าร่วมสงคราม ไม่ถูกโจมตี โครงสร้างพื้นฐานไม่ถูกทำลาย แต่กลับได้ประโยชน์จากทุกด้าน

• ราคาน้ำมันสูงขึ้น — รายได้ต่อบาร์เรลเพิ่มขึ้น
• อุปสงค์สูงขึ้น — ผู้ซื้อแย่งกันซื้อเพราะอุปทานจากอ่าวเปอร์เซียหายไป
• กำไรต่อหน่วยเพิ่มขึ้น — จากส่วนลดกลายเป็น [premium]

ยิ่งสงครามยืดเยื้อ รัสเซียยิ่งรวย และนี่คือจุดที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อ สงครามยูเครน เพราะทุกพันล้านดอลลาร์ที่ไหลเข้ารัสเซีย เสริมความแข็งแกร่งให้เศรษฐกิจ หนุนงบประมาณ และในที่สุดก็ช่วยให้รัสเซียมีทรัพยากรทำสงครามต่อไปได้

ในขณะที่ทุกสายตาจับจ้องไปที่ตะวันออกกลาง ผลพวงที่ไม่ได้ตั้งใจที่ใหญ่ที่สุด ของสงครามนี้ กลับเป็นการช่วยเสริมเศรษฐกิจรัสเซีย

สำหรับอิหร่าน — ซับซ้อนกว่ามาก

สถานการณ์ของอิหร่านไม่ได้สวยงามเท่า รายได้จากน้ำมันเพิ่มขึ้นก็จริง แต่อิหร่านกำลังเผชิญกับความเสียหายทางโครงสร้างพื้นฐาน ความไม่มั่นคงภายใน และความเสี่ยงทางเศรษฐกิจระยะยาว ดังนั้นสำหรับอิหร่าน นี่ไม่ใช่ชัยชนะที่ชัดเจน เป็นได้อย่างมากแค่ \"ได้มาบ้าง เสียไปเยอะ\"

แต่สำหรับรัสเซีย ผลลัพธ์เกือบทั้งหมดเป็นบวก สงครามที่ออกแบบมาเพื่อทำลายอิหร่าน กลับสร้าง [windfall] ทางการเงินให้รัสเซีย

มุมมองทันข่าวลงทุน — เมื่ออุปทานขาด การเมืองถอยให้เศรษฐกิจ

ทันข่าวลงทุนมองว่าสถานการณ์นี้เผยให้เห็นความจริงพื้นฐานข้อหนึ่ง คือ เมื่ออุปทานน้ำมันตึงตัว การเมืองต้องถอยให้ ไม่ว่ามาตรการคว่ำบาตรจะออกแบบมาดีแค่ไหน เมื่อโลกต้องการน้ำมัน กฎเกณฑ์ก็ต้องยืดหยุ่น ผลก็คือเงินไหลไปหาผู้ที่มีน้ำมัน ไม่ว่าจะเป็นใครก็ตาม

ยิ่งสงครามลากยาว [dynamic] นี้ยิ่งแข็งแกร่ง รัสเซียมีแรงจูงใจให้สถานการณ์ยืดเยื้อ เพราะทุกวันที่ผ่านไปคือรายได้ที่เพิ่มขึ้น ขณะที่มาตรการคว่ำบาตรที่ตะวันตกใช้เวลาสร้างมาหลายปีกำลังถูกกัดกร่อนจากวิกฤตพลังงานที่ตัวเองไม่ได้ก่อ

สำหรับตลาดน้ำมัน ราคา [Brent] ที่ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลยังมีแรงหนุนจากอุปทานตึงตัว แต่ก็มีแรงกดดันขาลงหากมีข้อตกลงหยุดยิง ความผันผวนจะยังสูง และตลาดจะเคลื่อนไหวตามข่าวภูมิรัฐศาสตร์เป็นหลัก นักลงทุนที่มีสถานะในสินทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับพลังงานต้องเข้าใจว่า ไม่ใช่แค่ตัวเลขอุปทาน-อุปสงค์ที่ขับเคลื่อนราคา แต่เป็นเกมการเมืองระหว่างประเทศที่เปลี่ยนแปลงได้ทุกวัน

บทวิเคราะห์นี้เป็นความเห็นของทีมงาน ทันข่าวลงทุน ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการซื้อขายหลักทรัพย์ ผู้อ่านควรใช้วิจารณญาณและตัดสินใจลงทุนด้วยตนเอง