วิเคราะห์: น้ำมัน 11 ล้านบาร์เรลต่อวันหายจากตลาด — SPR ซื้อเวลาได้ แต่แก้ปัญหาไม่ได้

ครบ 4 สัปดาห์แล้วที่ช่องแคบฮอร์มุซแทบไม่มีเรือบรรทุกน้ำมันผ่าน กำลังการผลิตน้ำมันที่หายไปจากตลาดโลกพุ่งขึ้นเป็น 10.98 ล้านบาร์เรลต่อวัน ทีมวิเคราะห์ทันข่าวลงทุนประเมินว่า ตลาดน้ำมันกำลังเข้าสู่จุดที่ "เบาะรองรับ" จาก SPR กำลังจะหมด และราคาน้ำมันมีแรงกดดันขาขึ้นอย่างหนัก

4 สถานการณ์ที่วางไว้ตั้งแต่ต้นเดือน — ตอนนี้ถึง Scenario 4 แล้ว

ต้นเดือนมีนาคม ทันข่าวลงทุนวิเคราะห์ไว้ 4 สถานการณ์ตามระยะเวลาที่เรือบรรทุกน้ำมันจะกลับมาวิ่งผ่านฮอร์มุซได้ตามปกติ

• สถานการณ์ที่ 1: เรือกลับมาวิ่งทันที — Brent เฉลี่ยช่วงปลาย 70 ถึงต้น 80 ดอลลาร์ตลอดทั้งปี (น้ำมันหายจากตลาดราว 210 ล้านบาร์เรล)
• สถานการณ์ที่ 2: เรือกลับมาภายใน 15 มีนาคม — Brent เฉลี่ยกลาง-ปลาย 80 ดอลลาร์ (น้ำมันหายราว 290 ล้านบาร์เรล)
• สถานการณ์ที่ 3: เรือกลับมาภายใน 22 มีนาคม — Brent เฉลี่ยต้น 90 ดอลลาร์ (น้ำมันหายราว 370 ล้านบาร์เรล)
• สถานการณ์ที่ 4: เรือกลับมาภายใน 29 มีนาคม — Brent เฉลี่ยกลาง-ปลาย 90 ดอลลาร์ (น้ำมันหายราว 450 ล้านบาร์เรล)

ตอนนี้ทันข่าวลงทุนประเมินว่าอยู่ที่สถานการณ์ที่ 4 แล้ว และสิ่งที่ทันข่าวลงทุนเตือนไว้ตั้งแต่ต้นเดือนว่า "ไม่อยากจะคิดว่าจะเกิดอะไรขึ้นหากเรือไม่กลับมาภายใน 29 มีนาคม" กำลังเริ่มเป็นจริง เพราะจนถึงขณะนี้ เรือบรรทุกน้ำมันยังไม่กลับมาเลยแม้แต่ลำเดียว

หากสถานการณ์ยืดเยื้อเกิน 29 มีนาคม ทางออกเดียวคือ demand destruction — ราคาน้ำมันจะต้องพุ่งสูงจนทำลายอุปสงค์ไปเอง ซึ่งหมายความว่าราคาจะต้องสูงอย่างสุดขั้ว

กำลังการผลิตที่หายไป — เกือบ 11 ล้านบาร์เรลต่อวัน

ตัวเลขล่าสุดของกำลังการผลิตที่ถูกปิดตัว (shut-in) จากประเทศผู้ผลิตรอบอ่าวเปอร์เซีย รุนแรงกว่าที่หลายคนคาด

• อิรัก: -3.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• ซาอุดีอาระเบีย: -3.05 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• คูเวต: -2.35 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ [UAE]: -1.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• บาห์เรน: -0.18 ล้านบาร์เรลต่อวัน

รวมทั้งหมด 10.98 ล้านบาร์เรลต่อวัน ที่หายไปจากตลาดโลก ตัวเลขนี้คิดเป็นราว 11% ของอุปทานน้ำมันโลกทั้งหมด ซึ่งเป็นการขาดหายของอุปทานที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ตลาดน้ำมันสมัยใหม่

ท่อส่งสำรอง — เปิดเต็มกำลังแล้ว แต่ไม่พอ

ข่าวดีเพียงอย่างเดียวคือ ซาอุดีอาระเบียและ UAE มีท่อส่งน้ำมันที่สามารถ bypass ช่องแคบฮอร์มุซได้

ซาอุดีอาระเบีย ใช้ท่อส่ง East-to-West เพื่อส่งน้ำมันไปยังทะเลแดง ปัจจุบันส่งออกได้ราว 4 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งเปิดเต็มกำลังแล้ว UAE ใช้ท่อส่ง Habshan-Fujairah เพื่อส่งน้ำมันออกไปยังมหาสมุทรอินเดียโดยตรง กำลังส่งอยู่ที่ราว 1.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน เปิดเต็มกำลังเช่นกัน

รวมกันได้ราว 5.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน ที่ยังส่งออกได้ แต่เมื่อเทียบกับ 10.98 ล้านบาร์เรลต่อวันที่หายไป ยังขาดอีก กว่า 5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ที่ไม่มีทางออก ตราบใดที่ฮอร์มุซยังปิด

SPR 400 ล้านบาร์เรล — ซื้อเวลาได้ แต่เวลากำลังจะหมด

หลังจากสงครามเริ่มไม่นาน IEA ประกาศปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์ (SPR) ทั่วโลกรวม 400 ล้านบาร์เรล ซึ่งช่วยลดแรงกดดันด้านอุปทานในระยะสั้นได้ดี เทรดเดอร์ไม่กล้าเก็งกำไรดันราคาขึ้นตราบที่ยังมี SPR เป็นเบาะรองรับ

แต่ทันข่าวลงทุนมองว่า SPR เป็นเพียง "ยาแก้ปวด" ไม่ใช่ "ยารักษา" ลองคำนวณดู

หากสถานการณ์ยืดเยื้อถึงปลายเดือนมีนาคม น้ำมันที่หายจากตลาดจะอยู่ที่ราว 450 ล้านบาร์เรล เมื่อหัก SPR ที่ปล่อยออกมา 400 ล้านบาร์เรล ดุลอุปทานโลกจะ ขาดดุล 50 ล้านบาร์เรล และหลังจากนั้น ทุกสัปดาห์ที่ผ่านไปโดยที่เรือยังไม่กลับมา ดุลจะขาดเพิ่มขึ้นอีก ราว 80 ล้านบาร์เรลต่อสัปดาห์

ตัวเลขนี้สำคัญมาก เพราะหมายความว่าตั้งแต่ต้นเดือนเมษายนเป็นต้นไป หากเรือยังไม่กลับมา โลกจะเข้าสู่ภาวะขาดแคลนน้ำมันจริงๆ โดยไม่มีเบาะรองรับอีกต่อไป

ในทางกลับกัน หากมีการประกาศสงบศึกก่อน 15 มีนาคม ดุลอุปทานโลกจะเกินดุลถึง 110 ล้านบาร์เรล (SPR 400 ล้าน - น้ำมันหาย 290 ล้าน) ซึ่งจะกดราคา Brent กลับลงมาที่กลาง 70 ดอลลาร์ได้ แต่เหตุการณ์นั้นไม่เกิดขึ้น และตอนนี้ผ่านจุดนั้นมาไกลแล้ว

แม้สงครามจบพรุ่งนี้ — การฟื้นตัวใช้เวลาหลายเดือน

จุดที่หลายคนมองข้ามคือ แม้สงครามจะจบลงในวันพรุ่งนี้ การผลิตน้ำมันไม่ได้กลับมาเต็มกำลังได้ทันที กระบวนการเพิ่มกำลังการผลิต (ramp-up) ต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน การกลับมาของเรือบรรทุกน้ำมันในช่องแคบฮอร์มุซก็ต้องผ่านขั้นตอนด้านความปลอดภัย การตรวจสอบทุ่นระเบิด และการกลับมาของระบบประกันภัยทางทะเล

นี่คือเหตุผลที่สถานการณ์ทั้ง 4 ที่ทันข่าวลงทุนวิเคราะห์ไว้ รวมเวลาที่ต้องใช้ในการฟื้นกำลังการผลิตไว้ด้วยแล้ว ไม่ใช่แค่นับวันที่หยุดผลิต ดังนั้นแม้จะมีข่าวหยุดยิง ราคาน้ำมันอาจไม่ร่วงลงมาทันทีเท่าที่หลายคนคาดหวัง

มุมมองทันข่าวลงทุน — เข้าสู่ดินแดนที่ไม่มีแผนที่

ทันข่าวลงทุนประเมินว่าตลาดน้ำมันกำลังเข้าสู่ช่วงที่อันตรายที่สุดนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้น SPR ที่เคยเป็นเบาะรองรับกำลังจะหมด น้ำมันเกือบ 11 ล้านบาร์เรลต่อวัน ยังหายจากตลาด ท่อส่งสำรองเปิดเต็มกำลังแล้วแต่ยังไม่เพียงพอ และเรือบรรทุกน้ำมันยังไม่กลับมาผ่านฮอร์มุซ

ตลาดน้ำมันอยู่ในจุดที่ทุกสัปดาห์ที่ผ่านไปจะเพิ่มแรงกดดันด้านราคาอย่างมหาศาล ดุลอุปทานที่ขาดราว 80 ล้านบาร์เรลต่อสัปดาห์หลังจากนี้ หมายความว่าราคาน้ำมันมีแรงหนุนขาขึ้นอย่างแข็งแกร่ง ขณะที่ downside จะเกิดได้ก็ต่อเมื่อมีข้อตกลงหยุดยิงจริง ซึ่งยังไม่มีสัญญาณที่ชัดเจน

หากสถานการณ์ลากยาวเข้าสู่เดือนเมษายน โลกจะเผชิญกับ demand destruction นั่นคือราคาน้ำมันจะพุ่งสูงจนผู้บริโภคและภาคอุตสาหกรรมต้องลดการใช้น้ำมันลงโดยปริยาย ซึ่งเป็นกระบวนการที่เจ็บปวดต่อเศรษฐกิจทุกระดับ ตั้งแต่ค่าน้ำมันรถยนต์ไปจนถึงต้นทุนการผลิตสินค้าอุตสาหกรรม

บทวิเคราะห์นี้เป็นความเห็นของทีมงาน ทันข่าวลงทุน ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการซื้อขายหลักทรัพย์ ผู้อ่านควรใช้วิจารณญาณและตัดสินใจลงทุนด้วยตนเอง