วิเคราะห์: ชนะโดยไม่แพ้ — ยุทธศาสตร์อิหร่านที่สหรัฐฯ ไม่มีคำตอบ

นับตั้งแต่สงครามเกาหลี ทุกครั้งที่สหรัฐฯ เข้าสู่สงครามกับฝ่ายตรงข้ามที่ใช้ยุทธศาสตร์ยืดเยื้อ สหรัฐฯ แพ้ทุกครั้ง เวียดนาม อิรัก อัฟกานิสถาน และตอนนี้อิหร่านกำลังใช้สูตรเดียวกัน ทีมวิเคราะห์ทันข่าวลงทุนมองว่านี่คือหัวใจของปัญหาที่ตลาดการเงินยังประเมินต่ำเกินไป เพราะหากอิหร่านไม่จำเป็นต้องชนะ แค่ไม่แพ้ก็พอ สงครามนี้อาจไม่มีจุดจบที่ตลาดหวังไว้

ชนะโดยไม่แพ้ — บทเรียนจากเวียดนามถึงอัฟกานิสถาน

อิหร่านพัฒนายุทธศาสตร์นี้มากว่า 30-40 ปี นับตั้งแต่สงครามอิหร่าน-อิรักในทศวรรษ 1980 หลักการคือ กระจายอำนาจออกไปทั่วภูมิภาค ผ่านรัฐที่ล้มเหลวและกลุ่มตัวแทน ซีเรียในช่วงสงครามกลางเมือง [Hezbollah] ในเลบานอน กลุ่มติดอาวุธ [PMU] ในอิรัก และฮูตีในเยเมน ทั้งหมดคือการสร้างเครือข่ายอำนาจที่กระจายตัว ทำให้เป็นเป้าหมายที่ใหญ่เกินจะโจมตีได้ครอบคลุม

ตอนนี้อิหร่านยกระดับยุทธศาสตร์กระจายอำนาจนี้ขึ้นอีกขั้น จากการใช้กลุ่มตัวแทนมาเป็น การผลักดันความขัดแย้งเข้าไปในระดับรัฐ กดดันกาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย [UAE] และบาห์เรน เพื่อสร้างแรงกดดันทางการเมืองต่อ [Trump] ผ่านราคาน้ำมันและการปิดช่องแคบฮอร์มุซ

อิหร่านรู้ดีว่าไม่มีทางสู้กับสหรัฐฯ ในเชิงกำลังทหารโดยตรง แต่ไม่จำเป็นต้องทำ ดังคำกล่าวของตาลีบันในอัฟกานิสถานที่ว่า พวกคุณมีนาฬิกาทุกเรือน แต่พวกเรามีเวลาทั้งหมด กองทัพสหรัฐฯ ชนะทุกสมรภูมิในเวียดนาม แต่แพ้สงคราม ชนะทุกสมรภูมิในอิรักครั้งที่สอง แต่แพ้สงคราม สิ่งที่อิหร่านต้องทำคือแค่อยู่รอดต่อไป

สหรัฐฯ ไม่มีเป้าหมายทางการเมืองที่ชัดเจน

ทันข่าวลงทุนมองว่าปัญหาเชิงยุทธศาสตร์ที่ร้ายแรงที่สุดของสหรัฐฯ คือ กำลังทหารถูกตัดขาดจากเป้าหมายทางการเมืองที่ชัดเจน เป้าหมายเดิมของ [Trump] คือการเปลี่ยนแปลงระบอบในอิหร่าน แต่ถูกปฏิเสธไปแล้ว ตอนนี้สหรัฐฯ ยังโจมตีต่อไป แต่ไม่ชัดว่าจะโจมตีไปเพื่ออะไร

ในทางตรงกันข้าม อิหร่านมีเป้าหมายทางการเมืองที่ชัดแจ้ง คือสร้างแรงกดดันต่อ [Trump] จนต้องถอย อิหร่านเล่นเกมหมากรุก 3 มิติ โจมตีอิสราเอลโดยตรง กดดันรัฐอ่าวเปอร์เซียเพื่อดันราคาน้ำมัน และปิดช่องแคบฮอร์มุซ ทั้งสามเดินหมากนี้ทำงานประสานกันเพื่อเป้าหมายเดียว

สหรัฐฯ ตอนนี้มี ทางเลือกที่แย่ทั้งสองทาง ถอยแล้วอ้างชัยชนะ หรือยกระดับซึ่งจะยิ่งทำให้สถานการณ์เลวร้ายขึ้น การใช้กำลังทหารอย่างเดียวไม่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ และหากส่งทหารเข้าไปบนพื้นดินจริง จะยิ่งติดกับดักการยกระดับ ([escalation trap]) ที่หาทางออกยากขึ้นเรื่อยๆ

ต้นทุนสงคราม — ตัวเลขที่น่าตกใจ

ประเมินการณ์ด้านต้นทุนสงครามชี้ว่า 6 วันแรก ของสงครามมีค่าใช้จ่าย 1.13 หมื่นล้านดอลลาร์ ค่าใช้จ่ายด้านระบบสกัดกั้นเพื่อยิงโดรนและขีปนาวุธอิหร่านนับร้อยลูกตลอด 16 วันของความขัดแย้ง ตกอยู่ที่ 2.6 หมื่นล้านดอลลาร์ สำหรับสหรัฐฯ อิสราเอล และประเทศอ่าวเปอร์เซียรวมกัน

สหรัฐฯ ยิงขีปนาวุธ [Tomahawk] ไปแล้วอย่างน้อย 850 ลูก มากกว่าปฏิบัติการทหารใดในประวัติศาสตร์ล่าสุด ลูกละ 3.6 ล้านดอลลาร์ รวมเฉพาะค่า [Tomahawk] อย่างเดียวเกิน 3 พันล้านดอลลาร์ ขณะที่สภาคองเกรสถูกขอให้จัดสรรงบ 2 แสนล้านดอลลาร์ เพื่อสานต่อสงคราม

ด้านความสูญเสียของกำลังพล มีทหารสหรัฐฯ เสียชีวิตอย่างน้อย 13 นาย และบาดเจ็บกว่า 300 นาย มีรายงานว่าเหตุไฟไหม้บนเรือบรรทุกเครื่องบิน [USS Ford] อาจไม่ใช่อุบัติเหตุ ซึ่งสะท้อนคำถามเรื่องขวัญกำลังใจของทหาร นอกจากนี้ คลังอาวุธกำลังร่อยหรอ สหรัฐฯ กำลังจะหมดกระสุนในความหมายตรงตัว

สงครามขยายตัวเร็วกว่าที่ควบคุมได้

ฮูตีในเยเมนเข้าร่วมสงครามแล้ว และประกาศว่าจะดำเนินปฏิบัติการทางทหารต่อไปในวันข้างหน้า หากฮูตีประกาศว่าช่องแคบ [Bab al-Mandab] มีทุ่นระเบิด ไม่ว่าจะมีจริงหรือไม่ ก็จะเป็นวิกฤตครั้งใหม่ทันที ขณะที่สหรัฐฯ ขาดแคลนเรือรบที่จะรับมือกับจุดขัดแย้งหลายจุดพร้อมกัน

สงครามขยายเข้าไปในอิรักแล้ว รัสเซียมีแนวโน้มจะเข้ามามีบทบาทมากขึ้น และประธานาธิบดี [Zelensky] ของยูเครนกำลังเดินทางไปตะวันออกกลางเพื่อหาเงินทุนจากรัฐอ่าวเปอร์เซีย เพราะรู้ว่าพึ่งพาสหรัฐฯ ในระยะยาวไม่ได้ นี่คือ [Plan B] ของยูเครน

ขณะเดียวกัน ปากีสถานกำลังเป็นเจ้าภาพจัดประชุมสุดยอดที่มีตุรกี ซาอุดีอาระเบีย และอียิปต์เข้าร่วม เพื่อหาทาง [deescalate] สถานการณ์ แต่เมื่อทั้งสองฝ่ายไม่มีความไว้วางใจต่อกันเลย โอกาสสำเร็จก็ริบหรี่

ไพ่ตายของอิหร่าน — โรงกลั่นน้ำจืด

สิ่งที่อาจยกระดับความขัดแย้งไปอีกขั้นอย่างรุนแรงคือ การโจมตีโรงงานกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืด (desalination plants) ในรัฐอ่าวเปอร์เซีย น้ำจืด 95% ที่รัฐอ่าวเปอร์เซียใช้มาจากโรงกลั่นเหล่านี้ หากถูกทำลาย จะเป็น หายนะด้านมนุษยธรรม ระดับที่เทียบได้กับอาวุธทำลายล้าง

ทันข่าวลงทุนมองว่านี่คือไพ่ตายที่อิหร่านยังไม่ได้เล่น แต่แค่การมีอยู่ของภัยคุกคามนี้ก็สร้างแรงกดดันมหาศาลต่อรัฐอ่าวเปอร์เซียแล้ว และสหรัฐฯ แทบไม่มีทางป้องกันได้หากอิหร่านตัดสินใจลงมือ

มุมมองทันข่าวลงทุน

ทันข่าวลงทุนประเมินว่าตลาดการเงินยังไม่ได้ [price in] ความเป็นจริงที่ว่าสงครามนี้ ไม่มีทางออกที่ง่าย สหรัฐฯ ไม่มีเป้าหมายทางการเมืองที่ชัดเจน อิหร่านไม่จำเป็นต้องชนะ แค่อยู่รอด คลังอาวุธสหรัฐฯ ร่อยหรอ ต้นทุนพุ่งวันละหลายร้อยล้านดอลลาร์ และสงครามกำลังขยายตัวเข้าสู่ประเทศใหม่ๆ ทุกสัปดาห์

ทุกครั้งในประวัติศาสตร์ที่สหรัฐฯ เข้าสู่สงครามที่ฝ่ายตรงข้ามใช้ยุทธศาสตร์ยืดเยื้อ ผลลัพธ์เหมือนกันหมด สงครามลากยาวกว่าที่คาด ค่าใช้จ่ายสูงกว่าที่คาด และจุดจบไม่ใช่ชัยชนะที่สมบูรณ์ หากรูปแบบประวัติศาสตร์นี้เกิดซ้ำอีกครั้ง ผลกระทบต่อตลาดพลังงาน ตลาดหุ้น และเศรษฐกิจโลกจะรุนแรงกว่าที่ราคาสินทรัพย์สะท้อนอยู่ในปัจจุบัน

บทวิเคราะห์นี้เป็นความเห็นของทีมงาน ทันข่าวลงทุน ไม่ถือเป็นคำแนะนำในการซื้อขายหลักทรัพย์ ผู้อ่านควรใช้วิจารณญาณและตัดสินใจลงทุนด้วยตนเอง