วิเคราะห์: รูเบิลรัสเซียแข็งค่าเพราะถูกพยุง — กำลังจะอ่อนค่า

ค่าเงินที่แข็งแกร่งแบบลวงตา

รูเบิลรัสเซียเป็นหนึ่งในสกุลเงินที่แข็งค่าที่สุดของโลกในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา แต่ทันข่าวลงทุนมองว่านี่คือ ภาพลวงตา เศรษฐกิจรัสเซียอยู่ภายใต้แรงกดดัน ขาดดุลงบประมาณเพิ่มขึ้น รายได้จากน้ำมันลดลง แล้วค่าเงินแข็งได้อย่างไร? คำตอบคือ — รัฐบาลรัสเซียพยุงค่าเงินเอง และตอนนี้กำลังจะหยุดทำ

สามเสาหลักที่ค้ำรูเบิล

• การควบคุมเงินทุน (Capital Controls) — รัสเซียจำกัดเงินไหลออกนอกประเทศ ทำให้ประชาชนและธุรกิจไม่สามารถขายรูเบิลแล้วย้ายเงินไปต่างประเทศได้ง่ายๆ ข้อจำกัดนี้ทำให้อุปทานรูเบิลในตลาดต่ำเทียม
• ดอกเบี้ยสูง 15.5% — อัตราดอกเบี้ยถูกตั้งไว้สูงมาก ทำให้การถือรูเบิลมีผลตอบแทนสูงในทางทฤษฎี แต่ในทางปฏิบัติดอกเบี้ยที่สูงเกินไปกลับทำลายเศรษฐกิจจริง
• การขายเงินตราต่างประเทศ — ปัจจัยสำคัญที่สุดที่คนไม่ค่อยเข้าใจ รัสเซียขายน้ำมันได้ดอลลาร์และหยวน (จีนเป็นผู้ซื้อรายใหญ่) แล้วนำดอลลาร์และหยวนเหล่านั้นมา ขายทิ้ง ในตลาด แลกเป็นรูเบิล การทำเช่นนี้ดันค่ารูเบิลให้แข็ง ปกติรายได้จากน้ำมันจะเก็บเป็นเงินตราต่างประเทศ แต่รัสเซียทำตรงข้าม

แข็งค่าแต่ทำร้ายตัวเอง — ไม่มีใครได้ประโยชน์

รูเบิลที่แข็งค่ากลับเป็นผลเสียต่อรัสเซียเอง เพราะน้ำมันตั้งราคาเป็นดอลลาร์ เมื่อแปลงเป็นรูเบิล หากค่าเงินแข็ง รัฐบาลได้เงินน้อยลง รัสเซียจึงถูกกระทบ 2 ทาง พร้อมกัน: รายได้น้ำมันลดลงจากการคว่ำบาตร และค่าเงินที่แข็งทำให้รายได้ที่ลดลงอยู่แล้วมีมูลค่าน้อยลงไปอีก

ผลกระทบกระจายไปทั้งระบบ: รัฐบาลได้ภาษีน้อยลง ผู้ส่งออกได้รูเบิลน้อยลง เศรษฐกิจถูกกดดันจากดอกเบี้ยสูง ส่วนการนำเข้าที่ควรจะถูกลงเพราะค่าเงินแข็ง? ก็ไม่มีอะไรให้นำเข้าเพราะการคว่ำบาตร — ค่าเงินแข็งจึงไม่ได้ช่วยใครจริงๆ

นโยบายกำลังเปลี่ยนทิศ — เสาค้ำกำลังถูกถอนออก

รัสเซียมี "กฎงบประมาณ" (Budget Rule) ที่กำหนดว่าเมื่อราคาน้ำมันสูง รายได้ส่วนเกินควรเข้ากองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ (National Wealth Fund) ซึ่งเป็นกองทุนสำรองของประเทศ แต่ช่วงที่ผ่านมารัสเซียนำเงินนี้ไปพยุงค่าเงินและใช้จ่ายแทน

ตอนนี้รัสเซียวางแผน กลับมาเก็บเงินเข้ากองทุน — ฟังดูเป็นเรื่องดี แต่มีผลที่ตามมาสำคัญมาก: ถ้าเงินถูกเก็บเข้ากองทุนแทนที่จะใช้พยุงตลาด หมายความว่ารัสเซียจะ ขายดอลลาร์และหยวนน้อยลง ซื้อรูเบิลน้อยลง เสาค้ำหลักที่ทำให้รูเบิลแข็งกำลังถูกถอนออก

มุมมองทีมวิเคราะห์ — รูเบิลอาจแตะ 100 ต่อดอลลาร์

ทันข่าวลงทุนมองว่ารูเบิลอาจอ่อนค่าลงอย่างมีนัยสำคัญในปี 2569 นักวิเคราะห์คาดว่าอาจไปถึง 100 รูเบิลต่อดอลลาร์ รัสเซียต้องเลือกระหว่าง ปกป้องค่าเงิน กับ ปกป้องทุนสำรอง — และตอนนี้ดูเหมือนจะเลือกทุนสำรอง

ข้อสรุปคือ รัสเซียไม่ได้มีค่าเงินที่แข็งเพราะเศรษฐกิจแข็ง แต่เพราะ พยุงค่าเงินไว้ และตอนนี้การพยุงกำลังจะหยุดลง รูเบิลกำลังจะเริ่มสะท้อนความเป็นจริงของเศรษฐกิจรัสเซีย — และความเป็นจริงนั้นไม่ได้สวยงามนัก